Η κατάθλιψη είναι μια από τις πιο συχνές ψυχολογικές διαταραχές, επηρεάζοντας περίπου έναν στους δέκα ανθρώπους κάθε χρόνο και έναν στους πέντε σε όλη τους τη ζωή. Η κατανόηση και η αναγνώριση της είναι κρίσιμη για την παροχή της κατάλληλης βοήθειας και υποστήριξης.

Τα παρακάτω παρέχουν πληροφορίες για την κατάθλιψη σαν ψυχολογική διαταραχή και επίσημη διάγνωση. Με άλλα λόγια δεν αναφέρεται σε συναισθήματα θλίψης, αλλά σε κάτι πιο επίμονο και συγκεκριμένο. Οι πληροφορίες που παρέχονται έχουν ως σκοπό να προσφέρουν γενικές γνώσεις και δεν αντικαθιστούν την επαγγελματική συμβουλή, διάγνωση ή θεραπεία. Εάν πιστεύετε ότι πολλά από τα παρακάτω σας αφορούν και θα θέλατε να τα διαχειριστείτε, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μου.

Τι είναι η Κατάθλιψη;

Η κατάθλιψη δεν είναι απλά αισθήματα θλίψης ή απογοήτευσης που όλοι βιώνουμε κάποια στιγμή. Πρόκειται για μια σοβαρή ψυχολογική διαταραχή που επηρεάζει σημαντικά τη λειτουργικότητα και την ποιότητα ζωής ενός ατόμου. Μπορεί να πλήξει ανθρώπους όλων των ηλικιών και κοινωνικοοικονομικών στρωμάτων, καθιστώντας την απαραίτητη την αναγνώριση και αντιμετώπιση της.

Στην πραγματικότητα, ο όρος αναφέρεται σε μια ομάδα διαταραχών που, παρόλο που μπορεί να διαφέρουν ως προς τη διάρκεια, την αιτιολογία και τα συμπτώματα, έχουν κοινά χαρακτηριστικά όπως η θλίψη, η ευερέθιστη διάθεση και το αίσθημα κενού, συνοδευόμενα από μείωση της λειτουργικότητας.

Πώς Γίνεται η Διάγνωση;

Η διάγνωση της κατάθλιψης μπορεί να γίνει μόνο από εξειδικευμένους επαγγελματίες, όπως ψυχολόγους, ψυχοθεραπευτές ή ψυχιάτρους, μετά από χρόνια εκπαίδευσης και εμπειρίας. Η διαδικασία περιλαμβάνει συνέντευξη και χρήση ερωτηματολογίων για να αξιολογηθούν τα συμπτώματα και η επίδρασή τους στη ζωή του ατόμου. Πολλά ερωτηματολόγια που υπάρχουν στο ίντερνετ δεν είναι αξιόπιστα και η αξιολόγηση των ευρημάτων τους δεν είναι έγκυρη.

Κατάθλιψη Συμπτώματα

Για να διαγνωστεί κάποιος με κατάθλιψη συμπτώματα χρειάζονται να είναι παρόντα για τουλάχιστον δυο εβδομάδες. Συγκεκριμένα, θα πρέπει να υπάρχουν τουλάχιστον δύο από τα παρακάτω κύρια συμπτώματα κατάθλιψης:

1. Θλιμμένη διάθεση ή μειωμένη ευχαρίστηση σε δραστηριότητες.
2. Μείωση της λειτουργικότητας.

Επιπλέον, θα πρέπει να υπάρχουν τουλάχιστον τέσσερα από τα ακόλουθα συμπτώματα κατάθλιψης σχεδόν καθημερινά:

– Θλιμμένη διάθεση για το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας.
– Αξιοσημείωτη μείωση ενδιαφέροντος ή απόλαυσης στις περισσότερες δραστηριότητες.
– Σημαντική αλλαγή στο βάρος ή την όρεξη.
– Μεταβολές στον ύπνο (αϋπνία ή υπερυπνία).
– Αλλαγές στον τρόπο κινήσεων (ψυχοκινητική διέγερση ή επιβράδυνση).
– Κόπωση ή απώλεια ενεργητικότητας.
– Αισθήματα αναξιότητας ή υπερβολικής ενοχής.
– Δυσκολία στη σκέψη, τη συγκέντρωση ή λήψη αποφάσεων.
– Επαναλαμβανόμενες σκέψεις θανάτου ή αυτοκτονίας.

Σε περίπτωση που σκέφτεστε έντονα τον θάνατο ή έχετε σκέψεις περί αυτοκτονίας, επικοινωνήστε άμεσα μαζί μου ώστε να σας βοηθήσω να τις κατανοήσετε και να τις διαχειριστείτε.

Πώς Αλλάζει η Συμπεριφορά Ατόμου με Κατάθλιψη;

Η κατάθλιψη μπορεί να αλλάξει σημαντικά τη λειτουργικότητα ενός ατόμου, με αποτέλεσμα να αποτελεί τη δεύτερη μεγαλύτερη αιτία για χρόνια αναπηρίας παγκοσμίως. Εκτός από τις ψυχολογικές επιπτώσεις, μπορεί να επηρεάσει και τη σωματική υγεία. Έρευνες δείχνουν ότι άτομα με κατάθλιψη έχουν αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν διαβήτη, καρδιακά επεισόδια, υπέρταση, εγκεφαλικά, παχυσαρκία, γνωστικές διαταραχές και καρκίνο. Γι’ αυτό είναι πολύ σημαντική η έγκαιρη αντιμετώπιση της από κατάλληλο επαγγελματία.

Αίτια

Η κατάθλιψης προκαλείται όταν εμφανίζονται πολλοί παράγοντες ταυτόχρονα, περιλαμβάνοντας γενετικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες. Παράλληλα, περιβαλλοντικοί παράγοντες όπως η κακοποίηση και η παραμέληση κατά την παιδική ηλικία, καθώς και γεγονότα όπως η απώλεια της εργασίας, οι οικονομικές δυσκολίες, η έκθεση σε βία, το διαζύγιο, το πένθος και προβλήματα υγείας, μπορούν να αυξήσουν την πιθανότητα εμφάνισης της.

Ποιος Μπορεί να Εμφανίσει Συμπτώματα Κατάθλιψης;

Η απλή απάντηση είναι «όλοι». Παρόλα αυτά, υπάρχουν ομάδες ανθρώπων που τείνουν να διαγιγνώσκονται πιο συχνά και πιο εύκολα. Συγκεκριμένα, νεαρά άτομα ηλικίας 18-29 ετών έχουν σχεδόν τριπλάσιες πιθανότητες να εμφανίσουν κατάθλιψη σε σχέση με άτομα άνω των 60 ετών. Οι γυναίκες είναι επίσης πιο επιρρεπείς από τους άνδρες, με αυξημένες πιθανότητες κατά την έμμηνο ρύση, την εμμηνόπαυση ή μετά από κάποια γέννα (Επιλόχειος κατάθλιψη).

Η κοινωνική στήριξη παίζει σημαντικό ρόλο, καθώς παντρεμένα άτομα ή όσοι συζούν εμφανίζουν λιγότερο συχνά σε σχέση με χήρους, διαζευγμένους ή ανύπαντρους. Επιπλέον, τα άτομα με υψηλότερη μόρφωση έχουν χαμηλότερα ποσοστά, πιθανόν λόγω καλύτερης πρόσβασης σε πόρους και υπηρεσίες ψυχικής υγείας. Ακόμα, η εμφάνιση της είναι πιο συχνή σε χώρες με υψηλότερα εισοδήματα, υποδεικνύοντας ότι οι πιεστικοί ρυθμοί ζωής μπορεί να επηρεάζουν την ψυχική υγεία.

Κατάθλιψη Θεραπεία

Γνωστικοσυμπεριφορική Ψυχοθεραπεία

Η Γνωστικοσυμπεριφορική Ψυχοθεραπεία είναι σύμφωνα με πληθώρα ερευνών η αποτελεσματικότερη μέθοδος θεραπείας της κατάθλιψης, βοηθώντας τους ανθρώπους να αναγνωρίσουν και να αλλάξουν μη λειτουργικές σκέψεις και συμπεριφορές. Οι συνεδρίες εστιάζουν στη σχέση μεταξύ σκέψεων (γνωσιών), συναισθημάτων και συμπεριφορών, προσφέροντας νέους τρόπους διαχείρισης καταστάσεων και σπάζοντας τα υπάρχοντα μοτίβα συμπεριφορών.

Η Γνωστικοσυμπεριφορική Ψυχοθεραπεία ενέχει και τη Συμπεριφορική Ενεργοποίηση. Η Συμπεριφορική Ενεργοποίηση επικεντρώνεται στη βελτίωση της διάθεσης μέσω των δραστηριοτήτων. Βοηθά τα άτομα να εντοπίσουν και να αλλάξουν μοτίβα αποφυγής, προωθώντας θετικές και παραγωγικές δραστηριότητες. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για όσους έχουν αποσυρθεί από τις καθημερινές τους δραστηριότητες. Συνολικά, η Γνωστικοσυμπεριφορική Ψυχοθεραπεία έχει δείξει θετικές αλλαγές και στον εγκέφαλο ατόμων, με σημαντικές αλλαγές σε όλα τα συμπτώματα κατάθλιψης μετά από λίγες κιόλας συνεδρίες.

Για περισσότερες πληροφορίες για την προσέγγιση μου διαβάστε εδώ και για τη Γνωστικοσυμπεριφορική Ψυχοθεραπεία γενικότερα εδώ.

Συμβουλευτική

Η Συμβουλευτική στοχεύει στη συναισθηματική επεξεργασία και την ανάπτυξη στρατηγικών διαχείρισης. Μέσω του προσανατολισμού στο συναίσθημα, τα άτομα αυξάνουν την επίγνωση του εαυτού τους, των σχέσεων και των αντιδράσεών τους προς τους άλλους. Παρά το όνομα της, δεν ενέχει την παροχή συμβουλών αλλά την εξερεύνηση και τον προσανατολισμό των ατόμων να βρουν τις δικές τους λύσεις.

Φαρμακοθεραπεία

Πολλοί θέλουν κάποιον αν τους πει ότι “Αυτό είναι το καλύτερο φάρμακο για την κατάθλιψη”, η πραγματικότητα όμως είναι πιο πολύπλοκη. Για την αντιμετώπιση της μέτριας ή σοβαρής κατάθλιψης, συχνά χορηγούνται αντικαταθλιπτικά ή αντιψυχωσικά φάρμακα. Το να λαμβάνει κάποιος κάποιο φάρμακο στην κατηγορία των «αντιψυχωσικών» μπορεί να φαίνεται τρομαχτικό, αλλά είναι συνηθισμένο. Αυτές οι κατηγορίες αφορούν κυρίως το για ποιες ομάδες ατόμων σχεδιάστηκαν αρχικά και όχι εν τέλη για που είναι πιο αποτελεσματικές.

Αντίστοιχα, είναι συχνό φαινόμενο να δίνονται αγωγές από άλλες ειδικότητες (π.χ. παθολόγους), αλλά η χορήγηση τέτοιων φαρμάκων γίνεται αποτελεσματικότερα όταν γίνεται και παρακολουθείτε από ψυχιάτρους. Τα φάρμακα αυτά, χρειάζονται χρόνο μέχρι να δράσουν και δείχνουν αποτελέσματα μέσα σε 4 εβδομάδες. Η διάρκεια της θεραπείας θα καθοριστεί από τον ψυχίατρο που κάνει την παρακολούθηση και συνήθως θα συνεχίσει για κάποιους μήνες μετά την εξαφάνιση των συμπτωμάτων. Συνίσταται να συνεχίσει η τήρηση της θεραπείας για όλο το συνιστάμενο διάστημα, αλλιώς θα εμφανιστεί ξανά η συμπτώματα κατάθλιψης. Αν και υπάρχουν παρενέργειες, είναι συνήθως ελαφριές και διαχειρίσιμες. Μιλήστε με τον ψυχίατρο σας σχετικά ώστε να σας βοηθήσει. Συχνά, η φαρμακοθεραπεία συνδυάζεται με άλλες θεραπείες για αθροιστικό όφελος.

Συμπεράσματα

Αν αναγνωρίζετε τα παραπάνω συμπτώματα στον εαυτό σας ή σε κάποιον κοντινό σας, είναι σημαντικό να ζητήσετε βοήθεια. Η κατάθλιψη είναι μια διαταραχή που επηρεάζει πολύ την καθημερινότητα των ατόμων αλλά μπορεί να αντιμετωπιστεί με μεγάλη επιτυχία και αποτελεσματικότητα με την κατάλληλη υποστήριξη και θεραπεία. Μη διστάσετε να επικοινωνήσετε για να λάβετε την καθοδήγηση που χρειάζεστε. Η αναζήτηση βοήθειας είναι το πρώτο βήμα αν και είναι ίσως και το πιο δύσκολο βήμα, προς τη βελτίωση και την ανάκαμψη. Δε χρειάζεται να το περάσετε μόνοι σας. Κάνε αυτό το ένα βήμα και όλα τα υπόλοιπα θα έρθουν.