Τι είναι η Κρίση Πανικού και η Κρίση Άγχους;

Όλοι μπορεί να βιώσουμε έντονο άγχος ή να πιεστούμε σε διάφορες καταστάσεις, αυτό δε σημαίνει απαραίτητα ότι περνάμε μια κρίση πανικού ΄γ κρίση άγχους. Οι κρίσεις πανικού είναι “ξαφνικά κύματα έντονου φόβου ή δυσφορίας που συνοδεύονται από μια σειρά από σωματικά και ψυχολογικά συμπτώματα τα οποία φτάνουν στο αποκορύφωμά τους μέσα σε λίγα λεπτά (π.χ. 10-15 λεπτά)“.

Μια κρίση πανικού ή μια κρίση άγχους συνηθέστερα εμφανίζεται κατά τη διάρκεια της ημέρας, αλλά ορισμένες φορές μπορεί να συμβούν και τη νύχτα. Ορισμένες φορές, μπορεί να είναι γνωστό το ερέθισμα που θα τις προκαλέσει, ενώ άλλες μπορεί να έρχονται χωρίς καμία προειδοποίηση. Σε κάθε περίπτωση, μια τέτοια κρίση και τα συμπτώματα της είναι πολύ τρομαχτικά για το άτομο το οποίο τα βιώνει καθώς μπορεί να πιστέψει ότι εκείνη τη στιγμή μπορεί και να πεθάνει (π.χ. από καρδιακό επεισόδιο).

Τα συμπτώματα κρίσης πανικού ποικίλλουν και μπορεί να περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων αίσθημα αυξημένων παλμών, δύσπνοια, τρέμουλο και αίσθηση δύσπνοιας. Το σημαντικό είναι να τονιστεί ότι αν και πολύ τρομαχτικές εμπειρίες, οι κρίσεις αυτές δεν είναι πραγματικά απειλητικές για τη ζωή. Έτσι αν αναζητήσετε την κατάλληλη βοήθεια και πληροφορίες σχετικά με την αντιμετώπιση της κρίσης, θα μπορέσετε να βελτιώσετε άμεσα τη ζωής σας.

Να διευκρινιστεί ότι οι κρίσεις πανικού συχνά αναφέρονται και ως «επεισόδια πανικού», ενώ συχνά οι μη-ειδικοί τις ονομάζουν και «κρίσεις άγχους». Στην ουσία, αυτοί οι όροι δεν αναφέρονται σε κάτι διαφορετικό όμως. Με άλλα λόγια, δεν υπάρχει η έννοια της κρίσης άγχους στα επίσημα εγχειρίδια, είναι ένας όρος που χρησιμοποιεί το γενικό κοινό για να μιλήσει για τις κρίσεις πανικού. Για τους σκοπούς του παρόντος κείμενου, θα χρησιμοποιείται ο όρος «κρίση πανικού» μιας και είναι ο επικρατέστερος στην επιστημονική κοινότητα.

Τι προκαλεί μια κρίση πανικού;

Τι ακριβώς προκαλεί τους ανθρώπους να κάνουν την πρώτη κρίση πανικού και ποια είναι τα ακριβή αίτια της δεν είναι σαφές. Γνωρίζουμε όπως ότι φαίνεται να σχετίζεται με σημαντικές αλλαγές στη ζωή, ειδικά σε περιόδους έντονου στρες, όπως η αποφοίτηση, ο γάμος ή η απόκτηση παιδιού. Επιπλέον, γνωρίσουμε ότι το καλοκαίρι φαίνεται να είναι μια περίοδος με αυξημένες κρίσεις πανικού, πιθανόν λόγω των συμπτωμάτων τους που εμφανίζονται φυσιολογικά μέσα σε συνθήκες έντονης ζέστης (π.χ. ιδρώτας, αίσθημα ζάλης).

Ακόμα, η παρουσία άλλων ψυχολογικών δυσκολιών (π.χ. έντονο άγχος ή θλίψη) κάνει πιο πιθανή την εμφάνιση τους. Αντίστοιχα, γνωρίζουμε ότι υπάρχει κάποια μεγαλύτερη προδιάθεση σε κρίσεις πανικού όταν κάποιος από τους γονείς είχε υψηλό άγχος ή γενικότερα ψυχολογικές δυσκολίες. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι κρίσεις πανικού είναι γενετικές ή ότι δεν μπορούν να θεραπευτούν καθώς μπορεί απλά να είναι αποτέλεσμα του να μεγαλώνει κάποιος σε ένα τέτοιο περιβάλλον.

Πόσο Συχνές είναι οι Κρίσεις Πανικού και Πόσο διαρκεί μια Κρίση Πανικού;

Σχεδόν ένας στους τέσσερεις θα κάνουν κάποια στιγμή στη ζωή τους κρίση πανικού. Πράγμα που την κάνει συχνό φαινόμενο. Οι γυναίκες είναι δύο φορές πιο πιθανό να εμφανίσουν κρίσεις πανικού από τους άνδρες. Συνήθως εμφανίζεται κατά την εφηβεία ή την πρώιμη ενήλικη ζωή. Η εμφάνιση τους φαίνεται να μειώνεται με την ηλικία.

Η συχνότητα και η σοβαρότητα των κρίσεων πανικού για τα άτομα που τις βιώνουν μπορεί να διαφέρει. Τις περισσότερες φορές όμως, μια κρίση πανικού διαρκεί μερικά λεπτά (π.χ. 10-15 λεπτά) και στη συνέχεια υποχωρεί. Αυτό συμβαίνει επειδή το σώμα μας μπορεί και επανέρχεσαι αυτόματα στα κανονικά του. Σε περίπτωση που αντιμετωπίζετε κάτι με μεγαλύτερη διάρκεια, ενδέχεται να μην είναι κρίση πανικού και θα χρειαστεί διερεύνηση.

Τα άτομα μπορεί να αντιμετωπίζουν κρίσεις πανικού μία φορά την εβδομάδα για μήνες ή να έχουν περιόδους (π.χ. καλοκαίρι) με καθημερινές κρίσεις που εναλλάσσονται με μήνες χωρίς κρίσεις. Ακόμη και οι σπάνιες κρίσεις πανικού μπορούν να είναι εξίσου σοβαρές με τις συχνότερες. Η σοβαρότητα τους αξιολογείται από τον επαγγελματία υγείας και λαμβάνει υπόψιν τον αριθμό των συμπτωμάτων, τη συχνότητα τους και τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή του ατόμου.

Πώς να Αναγνωρίσετε τις Κρίσεις Πανικού

Μόνο ένας αδειούχος ψυχοθεραπευτής μπορεί να διαγνώσει τις κρίσεις πανικού ή άλλες σχετικές διαταραχές, αλλά υπάρχουν σημάδια που μπορείτε να αναγνωρίσετε ώστε να ξέρετε να απευθυνθείτε στον κατάλληλο επαγγελματία ψυχικής υγείας. Μια μελέτη έδειξε ότι οι άνθρωποι βλέπουν συχνά πολλούς γιατρούς (π.χ. παθολόγους, καρδιολόγους) πριν διαγνωστούν σωστά και ότι μόνο ένας στους τέσσερις λαμβάνει τη θεραπεία που χρειάζεται. Είναι σημαντικό να γνωρίζετε τα συμπτώματα και να αναζητήσετε τη σωστή βοήθεια.

Κρίση Πανικού Συμπτώματα

Όπως αναφέρθηκε και νωρίτερα, οι κρίσεις πανικού είναι απότομες, σαν κύματα έντονου φόβου ή δυσφορίας, οι οποίες φτάνουν στο αποκορύφωμά τους μέσα σε λίγα λεπτά. Τα κύρια συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• Αίσθημα παλμών ή επιτάχυνση του καρδιακού ρυθμού
• Ιδρώτας
• Τρέμουλο
• Αίσθηση δύσπνοιας ή ασφυξίας
• Αίσθημα πνιγμού
• Πόνος ή δυσφορία στο στήθος
• Ναυτία ή κοιλιακή δυσφορία
• Αίσθημα ζάλης ή λιποθυμίας
• Ανατριχίλα ή αίσθημα ζέστης
• Μουδιάσματα ή μυρμήγκιασμα
• Αισθήματα ότι αυτό που συμβαίνει δεν είναι πραγματικό ή ότι συμβαίνει σε κάποιον άλλον
• Φόβος απώλειας ελέγχου ή ότι χάνεται το μυαλό
• Φόβος θανάτου και ότι μπορεί να πεθάνουν εκείνη τη στιγμή

Ενώ είναι συνηθισμένο ένα άτομο να βιώνει μόνο κάποια από τα συμπτώματα που συνοδεύουν μια κρίση πανικού, ακόμα και έτσι, η εμπειρία αυτή είναι συνήθως πολύ τρομακτική για τα άτομα που τη βιώνουν. Ταυτόχρονα, οι κρίσεις πανικού δεν είναι στην πραγματικότητα απειλητικές για τα άτομα που τις βιώνουν, δηλαδή δε θα περιμέναμε κάποια βλάβη ούτε και νοσηλεία μετά από κάποια κρίση πανικού. Παρόλα αυτά, οι κρίσεις πανικού μπορούν να επηρεάσουν την καθημερινή ζωή και λειτουργία των ατόμων που τις έχουν.

Ένα από τα πιο δύσκολα πράγματα για όσους πάσχουν από κρίσεις πανικού είναι ότι είναι δύσκολο να απομονώσουν τα διάφορα πράγματα που προκαλούν μια κρίση. Αυτός είναι ο λόγος που η καλή θεραπεία για τις κρίσεις πανικού επικεντρώνεται στις σωματικές, ψυχολογικές και κοινωνικές πτυχές της. Περισσότερες πληροφορίες για τα συμπτώματα κρίσης πανικού μπορείτε να διαβάσετε εδώ.

Συνέπειες της Κρίσης Πανικού

Οι κρίσεις πανικού είναι μια σοβαρή κατάσταση που μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα ζωής σας. Αν αντιμετωπίζετε αυτά τα συμπτώματα, η αναζήτηση βοήθειας από έναν ειδικό ψυχικής υγείας μπορεί να κάνει τη διαφορά στη ζωή σας καθώς με την αναγνώριση και τη διαχείριση των συμπτωμάτων μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά την ποιότητα ζωής τους.

Μετά από μια κρίση πανικού, είναι συνηθισμένο να αρχίσετε να αποφεύγετε καταστάσεις που συνδέονται με την κρίση. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε “αποφυγή καταστάσεων”. Για παράδειγμα, αν πάθετε μια κρίση πανικού ενώ οδηγείτε, μπορεί να αρχίσετε να αποφεύγετε την οδήγηση. Αντίστοιχα, μπορεί να κουβαλάτε συνεχώς μαζί σας ένα μπουκαλάκι νερό «για καλό και για κακό». Στην αρχή τέτοιοι περιορισμοί μπορεί να μην είναι μεγάλο ζήτημα για εσάς, αλλά με τον καιρό, θα μειώσουν τις ευκαιρίες που έχετε για δραστηριότητες (π.χ. εάν δε βγαίνετε εκτός του σπιτιού εάν έχετε μαζί σας νερό) και ίσως οδηγήσει και σε κατάθλιψη. Για περισσότερες πληροφορίες για το «Τι είναι η Κατάθλιψη», δείτε εδώ.

Πολλά άτομα με κρίσεις πανικού ανησυχούν πολύ και για την υγεία τους. Ένα ήπιο σωματικό σύμπτωμα μπορεί να θεωρηθεί ως σημάδι σοβαρής ασθένειας, όπως καρδιοπάθεια ή όγκος στον εγκέφαλο. Αυτή η ανησυχία μπορεί να οδηγήσει σε αποφυγή φαρμάκων ή τροφών που πιστεύουν ότι μπορεί να προκαλέσουν συμπτώματα πανικού και έτσι περιορίζεται κι άλλο η ζωή αυτών των ατόμων. Εάν κάτι τέτοιο ισχύει και σε εσάς, ίσως είναι ο καιρός για μια συζήτηση για το πώς μπορεί ένας επαγγελματίας να σας υποστηρίξει.

Αντίστοιχα, σε ορισμένες περιπτώσεις άτομα με κρίσεις πανικού, φοβούνται να βγουν και από το σπίτι τους ώστε να μη στους συμβεί κάποια κρίση και πάθουν κάτι και δε θα μπορούν αν έχουν βοήθεια. Αυτός ο φόβος μπορεί να γίνει τόσο έντονος που οι πάσχοντες επιλέγουν να μείνουν μέσα στο σπίτι τους για μεγάλες χρονικές περιόδους. Κατά συνέπεια, μπορεί να χάσουν τις κοινωνικές επαφές που είχαν με φίλους, να μειώσουν τις δραστηριότητες που τους προκαλούν ευχαρίστηση.

Μια σειρά από έρευνες έχουν δείξει ότι οι άνθρωποι με κρίσεις πανικού είναι πιο επιρρεπείς σε:

• Συχνές επισκέψεις στα επείγοντα περιστατικά των νοσοκομείων
• Μείωση χρόνου σε χόμπι, αθλήματα και άλλες δραστηριότητες
• Χαμηλότερη ψυχολογική και σωματική υγεία
• Φόβο οδήγησης πέρα από λίγα χιλιόμετρα από το σπίτι τους
• Ανάγκη για στήριξη από την οικογένεια
  

Κρίση Πανικού Αντιμετώπιση

Η κρίσεις πανικού μπορεί να αντιμετωπιστούν με μεγάλη επιτυχία με συνδυασμό γνωστικών και συμπεριφορικών θεραπειών. Συνήθως δεν αντιμετωπίζεται μια κρίση πανικού με φάρμακα. Αυτές εστιάζουν στην κατανόηση των κρίσεων πανικού ώστε τα άτομα να αναγνωρίζουν πρόωρα τα σημάδια μιας κρίσης πανικού. Έπειτα, η θεραπεία μπορεί να εστιάσει στο πώς μπορείτε να επιστρέψετε στις συνηθισμένες δραστηριότητες σας, πώς να εξαλείψετε ή να μειώσετε τις κρίσεις πανικού και πώς να τις διαχειριστείτε αν και όταν εμφανιστούν.

Με απλά λόγια, ενώ μια κρίση πανικού μπορεί να είναι πολύ τρομαχτική για το άτομο που τη βιώνει, η θεραπεία είναι πολύ αποτελεσματική. Παρόλα αυτά, απαιτεί καλή συνεργασία, προσπάθεια, δέσμευση και κίνητρο. Εάν το επιλέξετε, θα είμαι εκεί για να παρέχω την απαραίτητη υποστήριξη και καθοδήγηση καθ’ όλη τη διάρκεια της θεραπευτικής διαδικασίας.

Μέσα από την απόκτηση δεξιοτήτων, θα αποκτήσετε την ικανότητα και την αυτοπεποίθηση να αντιμετωπίσετε με επιτυχία τις καθημερινές προκλήσεις που έφεραν στη ζωή σας οι κρίσεις πανικού.

Συμπεράσματα

Εάν κάποια από τα παραπάνω πράγματα σας έχουν φανεί σχετικά με κάτι που βιώνετε εσείς ή εάν ανησυχείτε για μελλοντικές κρίσεις πανικού ή εάν έχετε αλλάξει μεγάλο μέρος της ζωής σας λόγω αυτών των κρίσεων, τότε είναι ο καιρός να αναζητήστε έναν κατάλληλα εκπαιδευμένο ψυχοθεραπευτή που ειδικεύεται στις διαταραχές άγχους ή πανικού. Ένας έμπειρος επαγγελματίας θα σας βοηθήσει να κατανοήσετε και να αντιμετωπίσετε την κατάστασή σας.

Οι κρίσεις πανικού δε χρειάζεται να διαταράξουν τη ζωή σας. Με τη σωστή θεραπεία και υποστήριξη, μπορείτε να ανακτήσετε τον έλεγχο και να βελτιώσετε την ποιότητα ζωής σας.

Δεν είστε οι μόνοι που περνάτε κάτι τέτοιο και δεν είναι ανάγκη να είστε και μόνοι όταν το περνάτε, υπάρχουν λύσεις που μπορούν να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής σας. Αρκεί να κάνετε το πρώτο βήμα.