Τι είναι ο Καρκίνος;

Ο καρκίνος είναι μια ασθένεια που περιλαμβάνει την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη μη φυσιολογικών κυττάρων στο σώμα. Αποτελεί έναν από τους πιο συχνούς τύπους νοσημάτων, με πάνω από 200 διαφορετικά είδη καρκίνου να έχουν ήδη αναγνωριστεί. Οι συνεχείς πρόοδοι στην πρόληψη, τη διάγνωση και τη θεραπεία έχουν αυξήσει σημαντικά την επιβίωση και έχουν βελτιώσει την ποιότητα ζωής των ατόμων που έχουν διαγνωστεί, με τους περισσότερους να επιστρέφουν στην κανονική τους ζωή.

Ο καρκίνος ξεκινά από τα κύτταρα του σώματός μας, τα οποία είναι οι βασικές μονάδες της ζωής. Με άλλα λόγια, τα κύτταρα είναι σαν μικρά τούβλα από τα οποία είναι «χτισμένο» το σώμα μας. Όλα τα κύτταρα αναπτύσσονται και διαιρούνται για να αντικαταστήσουν τα παλιά ή κατεστραμμένα κύτταρα ακολουθώντας κάποιες «οδηγίες». Ωστόσο, όταν τα κύτταρα γίνονται καρκινικά, σταματούν να ακολουθούν αυτές τις οδηγίες και αρχίζουν να αναπτύσσονται ανεξέλεγκτα, να σχηματίζουν όγκους και να εξαπλωθούν σε άλλα μέρη του σώματος και έτσι δημιουργείται ο καρκίνος.

Ταυτόχρονα, το σώμα μας έχει τρόπους να εντοπίζει και να διορθώνει αυτά τα κύτταρα. Η πραγματικότητα είναι, ότι όλοι μας εμφανίζουμε σχεδόν καθημερινά καρκινικά κύτταρα τα οποία το σώμα μας διορθώνει και αντικαθιστά. Ορισμένες φορές όμως αυτή η διαδικασία αποτυγχάνει. Με άλλα λόγια, πολλοί παράγοντες θα επηρεάσουν το αν θα εμφανιστεί κάποιο καρκίνο.

Αίτια του Καρκίνου και Παράγοντες Κινδύνου

Ο καρκίνος δεν έχει πλήρωσα κατανοητά και ακριβή αίτια. Γνωρίζουμε όμως ότι υπάρχουν συνθήκες που προκαλούν βλάβη στα κύτταρα και έτσι αυξάνουν την πιθανότητα να εμφανιστεί. Αυτές οι συνθήκες ονομάζονται «παράγοντες κινδύνου». Οι παράγοντες αυτοί περιλαμβάνουν:

• Περιβαλλοντικοί Παράγοντες: Συστηματική έκθεση στον ήλιο ή σε άλλες μορφές ακτινοβολίας, καθώς και η έκθεση σε τοξικές χημικές ουσίες.
• Τρόπος Ζωής: Κακή διατροφή, παχυσαρκία, κάπνισμα, υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ και έλλειψη σωματικής άσκησης.
• Κληρονομικότητα και Γενετικοί Παράγοντες: Οικογενειακό ιστορικό καρκίνου, με πολλά μέλη στην ίδια οικογένεια να έχουν νοσήσει από καρκίνο.

Η ύπαρξη ενός ή περισσότερων παραγόντων κινδύνου δε σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιος θα αναπτύξει καρκίνο, απλά αυξάνει τις πιθανότητες. Περισσότερες πληροφορίες για τα αίτια του καρκίνου, μπορείτε να διαβάσετε από το Cancer Research UK (στα Αγγλικά).

Είδη Καρκίνου

Όπως αναφέρθηκε και νωρίτερα, ο καρκίνος μπορεί να ξεκινήσει από οποιοδήποτε κύτταρο. Ανάλογα από το ποιο θα είναι το πρώτο κύτταρο που θα ξεκινήσει αυτήν την «επανάσταση» και θα σταματήσει να ακολουθεί τις ίδιες οδηγίες με τα υπόλοιπα, καθορίζεται και το τι είδους καρκίνος είναι. Για παράδειγμα, εάν είναι λεμφοκύτταρο τότε μπορεί αν δούμε κάποιον αιματολογικό καρκίνο, εάν ξεκινήσει από τον μαστό, έχουμε καρκίνο του μαστού, εάν ξεκινήσει από τον πνεύμονα έχουμε καρκίνο του πνεύμονα και εάν ξεκινήσει από το έντερο, έχουμε καρκίνο του εντέρου και αν ξεκινήσει από το δέρμα έχουμε καρκίνο του δέρματος.

Οι καρκίνοι ορισμένες φορές κατηγοριοποιούν στις παρακάτω 5 κατηγορίες:

• Καρκινώματα
• Λεμφώματα
• Λευχαιμίες
• Σαρκώματα
• Όγκοι Εγκεφάλου

Αντίστοιχα, οι καρκίνοι μπορούν να χαρακτηριστούν ως καλοήθεις ή κακοήθεις. Στους καλοήθεις, τα κύτταρα συνήθως δεν προκαλούν σοβαρή βλάβη στο σώμα. Ενώ στους κακοήθεις, τα κύτταρα φαίνεται να είναι πιο δραστήρια και να επηρεάζουν περισσότερο το σώμα. Όταν αυτά τα κύτταρα μετακινηθούν σε κάποιο άλλο σημείο από το αρχικό, τότε έχουμε μεταστάσεις.

Ένας ακόμα τρόπος διαχωρισμού των καρκίνων είναι ανάλογα με το στάδιό τους. Με αυτόν τον τρόπο, αξιολογείται ο καρκίνος και τα χαρακτηριστικά του (π.χ. μέγεθος, εξάπλωση) και επιλέγεται η κατάλληλη θεραπεία.

Περισσότερες πληροφορίες για συγκεκριμένα είδη καρκίνου μπορείτε να διαβάσετε στο Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τον Καρκίνο.

Συμπτώματα του Καρκίνου

Τα συμπτώματα του καρκίνου μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με τον τύπο και το στάδιο της νόσου. Κάποια κοινά συμπτώματα του καρκίνου περιλαμβάνουν:

• Επίμονη κούραση
• Ανεξήγητη απώλεια βάρους
• Πόνος ή δυσφορία
• Αλλαγές στο δέρμα, όπως νέες κρεατοελιές ή αλλαγές σε υπάρχουσες
• Επίμονος βήχας ή δυσκολία στην αναπνοή
• Αλλαγές στις συνήθειες του εντέρου ή της ουροδόχου κύστης

Ταυτόχρονα, η ύπαρξη των παραπάνω σε καμία περίπτωση δεν εγγυάται ότι κάποιος έχει καρκίνο. Εάν έχετε ένα ή περισσότερα από τα παραπάνω επικοινωνήστε με τον γιατρό σας για κατάλληλη αξιολόγηση.

Διάγνωση και Θεραπεία του Καρκίνου

Η διάγνωση του καρκίνου γίνεται μέσω διαφόρων εξετάσεων, όπως αιματολογικές εξετάσεις, βιοψίες, απεικονιστικές εξετάσεις (π.χ. ακτινογραφίες, αξονικές τομογραφίες) και άλλες εξειδικευμένες εξετάσεις.

Η θεραπεία εξαρτάται από τον τύπο, το στάδιο και την τοποθεσία του καρκίνου, καθώς και από τη γενική υγεία του ατόμου. Ο καρκίνος, συνήθως αντιμετωπίζεται και θεραπεύεται από:

Χειρουργική Επέμβαση: Αφαίρεση του καρκινικού όγκου.

• Χημειοθεραπεία: Χρήση φαρμάκων για την καταστροφή των καρκινικών κυττάρων.
• Ακτινοθεραπεία: Χρήση ακτινοβολίας για την καταστροφή των καρκινικών κυττάρων.
• Ανοσοθεραπεία: Ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος για την καταπολέμηση του καρκίνου.
• Στοχευτικές ή Στοχευμένες Θεραπείες: Χρήση φαρμάκων που στοχεύουν συγκεκριμένα «μονοπάτια» που είναι σημαντικά για την ανάπτυξη του καρκίνου.

Πρόληψη του Καρκίνου

Η πρόληψη του καρκίνου περιλαμβάνει την αποφυγή γνωστών παραγόντων κινδύνου και την υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών:

• Περιβαλλοντικοί Παράγοντες: Προστασία από την υπερβολική έκθεση στον ήλιο ή σε άλλες μορφές ακτινοβολίας, καθώς και η έκθεση σε τοξικές χημικές ουσίες.
• Τρόπος Ζωής: Υγιεινή διατροφή με πλούσια φρούτα και λαχανικά, διατήρηση υγιούς βάρους, διακοπή ή μείωση του καπνίσματος, μείωση της κατανάλωσης αλκοόλ και τακτική σωματική άσκηση.
• Κληρονομικότητα και Γενετικοί Παράγοντες: Προληπτικές εξετάσεις για παράδειγμα κάθε χρόνο.

Για περισσότερες πληροφορίες για την πρόληψη του καρκίνου μπορείτε να διαβάσετε τον Ευρωπαϊκό Κώδικας Κατά του Καρκίνου. Εάν θέλετε να υιοθετήσετε κάτι από τα παραπάνω αλλά δυσκολεύεστε, δείτε εδώ πώς θα μπορούσα να σας βοηθήσω.

Συμπεράσματα

Συνοψίζοντας, ο καρκίνος είναι μια ασθένεια που προκύπτει από την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη μη φυσιολογικών κυττάρων, και υπάρχουν πάνω από 200 διαφορετικοί τύποι. Η πρόληψη, η διάγνωση και η θεραπεία έχουν βελτιωθεί σημαντικά, αυξάνοντας την επιβίωση και την ποιότητα ζωής των ατόμων που διαγιγνώσκονται. Οι κύριοι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν περιβαλλοντικές επιδράσεις, τρόπο ζωής και γενετικούς παράγοντες, ενώ οι καρκίνοι ταξινομούνται σε καλοήθεις και κακοήθεις που έχουν δυνατότητα μετάστασης. Η διάγνωση γίνεται μέσω διαφόρων ιατρικών εξετάσεων και οι θεραπείες περιλαμβάνουν χειρουργική επέμβαση, χημειοθεραπεία, ακτινοθεραπεία, ανοσοθεραπεία και στοχευτικές θεραπείες. Η πρόληψη περιλαμβάνει την αποφυγή γνωστών παραγόντων κινδύνου και την υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών, όπως ισορροπημένη διατροφή, άσκηση και τακτικούς προληπτικούς ελέγχους.