Ψυχολογικό Τραύμα και Τραυματικά Γεγονότα

Τα τραυματικά γεγονότα είναι δυστυχώς μέρος της ζωής, και ίσως οι περισσότεροι από εμάς έχουμε τέτοιες ιστορίες να θυμηθούμε. Επιστημονικά, το ψυχολογικό τραύμα ορίζεται ως «ένα σύνολο περιστάσεων που αμφισβητούν την ασφάλεια, την ταυτότητα και το μέλλον ενός ατόμου». Αυτές οι περιστάσεις συνοδεύονται από σημαντικές προκλήσεις για το άτομο, προκαλώντας αλλαγές και δυσκολίες. Ωστόσο, διαχειρίζοντας με επιτυχία αυτές τις προκλήσεις, το άτομο μπορεί να ανακαλύψει νέα μονοπάτια.

Εάν έχετε βιώσει κάποιο ψυχολογικά τραυματικό γεγονός και προσπαθείτε να το διαχειριστείτε μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μου.

Τι είναι η Μετατραυματική Ανάπτυξη;

Πολλοί από εμάς μπορεί να έχουμε ακουστά για τη Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες (PTSD), όπου ένα αρχικό τραυματικό γεγονός οδηγεί σε πολλά αρνητικά επακόλουθα. Ωστόσο, υπάρχει και μια λιγότερο γνωστή πλευρά των τραυματικών γεγονότων, όπου αυτά μπορούν να έχουν θετικά επακόλουθα. Η Μετατραυματική Ανάπτυξη ορίζεται ως «το σύνολο των θετικών ψυχολογικών αλλαγών που λαμβάνουν χώρα μετά από μια τραυματική κρίση ζωής». Έρευνες δείχνουν ότι οι άνθρωποι που έχουν βιώσει τραυματικά γεγονότα τείνουν να παρουσιάζουν περισσότερη μετατραυματική ανάπτυξη από εκείνους που δεν τα έχουν βιώσει.

Η μετατραυματική ανάπτυξη δεν αναφέρεται σε «απλή» αισιοδοξία ή ένα προσωπείο χαράς. Αναφέρεται σε έναν μεγάλο προσωπικό αγώνα με αντιξοότητες, ο οποίος ως αποτέλεσμα έχει βαθιές αλλαγές για την υπόλοιπη ζωή του ατόμου. Οι λαϊκές ρήσεις το περιγράφουν ως: “Ότι δε σε σκοτώνει, σε κάνει πιο δυνατό“, “Αφού έχω επιβιώσει από αυτό, μπορώ να επιβιώσω τα πάντα“, και “Όταν η ζωή σου δίνει λεμόνια, φτιάξε λεμονάδα“.

Η μετατραυματική ανάπτυξη δεν είναι απλώς μια αισιόδοξη προσέγγιση αλλά μια διαδικασία βαθιάς προσωπικής αλλαγής και ενδυνάμωσης. Συμβαίνει σε μεγαλύτερο βαθμό από ό,τι θα αναμενόταν ως κανονικό μέρος της ανάπτυξης και συνυπάρχει με τις αρνητικές επιπτώσεις του τραύματος. Για παράδειγμα, άτομα που έχουν συμμετάσχει σε πολέμους, συχνά επιστρέφουν και κάνουν τη ζωή τους καλύτερη από πριν, απολαμβάνοντας περισσότερο τις μικρές στιγμές της ζωής. Με άλλα λόγια, οι άνθρωποι είμαστε σαν πολύτιμα πετράδια, τα οποία θα πρέπει πρώτα να τροχιστούν ώστε να φανεί η λάμψη που είχαν πάντοτε μέσα τους.

Περισσότερα για τον ορισμό της μετατραυματικής ανάπτυξης μπορείτε να διαβάσετε σε Άρθρο από τον Αμερικάνικο Σύλλογο Ψυχολόγων (στα Αγγλικά).

Δευτερογενής Ανάπτυξη μετά από Τραύμα

Η μετατραυματική ανάπτυξη δεν επηρεάζει μόνο το άτομο που έχει βιώσει το τραύμα, αλλά και τους ανθρώπους γύρω του, όπως η οικογένειά του ή ακόμα και επαγγελματίες υγείας. Αυτό είναι γνωστό ως «δευτερογενής μετατραυματική ανάπτυξη». Για παράδειγμα, μια μελέτη στην Ελλάδα διαπίστωσε ότι οι επαγγελματίες υγείας που εργάζονται με άτομα ύποπτα για λοίμωξη με τον COVID-19 εμφάνισαν δευτερογενής μετατραυματική ανάπτυξη αναφέροντας περισσότερη προσωπική δύναμη και μεγαλύτερη εκτίμησης της ζωής.

Μέρος της Ανθρώπινης Φύσης;

Η μετατραυματική ανάπτυξη φαίνεται να παρουσιάζεται σε ανθρώπους από όλο τον κόσμο, ανεξάρτητα από την ηλικία, το φύλο, το επάγγελμα, τη μόρφωση ή την οικονομική κατάσταση κ.α. Η παρουσίασή της δεν είναι κάτι καινούριο, αλλά έχει αναφερθεί ακόμα και από τα χρόνια του Ομήρου, με αναφορές για ευτυχία μετά από τραυματικά γεγονότα και στην Οδύσσεια. Αυτό μας υπονοεί ότι η ανάπτυξη μετά από δυσκολίες είναι αναπόσπαστο μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας. Οι άνθρωποι μπορούμε να γίνουμε πιο δυνατοί μέσα από τις εμπειρίες μας.

Πώς Κάποιος Μπορεί να Ξεπεράσει το Τραύμα και να Αναπτυχθεί;

Δεν είναι σκοπός να υπονοηθεί ότι όλοι όσοι βιώνουν τραύμα καταλήγουν σε ριζική αλλαγή της ζωής τους, καθώς αυτό δεν είναι καθόλου εύκολο. Χρειάζεται κίνητρο και δύναμη για να γίνουν αυτές οι αλλαγές. Έρευνες δείχνουν ότι το τραυματικό γεγονός μας δίνει το κίνητρο για αλλαγή και, αν δε μας παραλύσει, μας ωθεί να κάνουμε θετικές αλλαγές στη ζωή μας. Αν και είναι σκληρός ο τρόπος, αυτό που μαθαίνουμε είναι κάτι όμορφο και βαθύ.

Αντίστοιχα, μπορεί μεν το άτομο να καταλήξει σε κάποιο σημείο καλύτερο από πριν το τραύμα, αλλά το τραυματικό γεγονός και η σχετική εμπειρία παραμένει αρνητική και μια πηγή μεγάλης πρόκλησης, η οποία απλά μας έδωσε μια ευκαιρία να αλλάξουμε. Στην πραγματικότητα, εμείς είμαστε αυτοί που προσπαθούμε και αλλάζουμε μέσα από αυτή την εμπειρία.

Για περισσότερες πληροφορίες γύρω στις έρευνες που γίνονται σχετικά με τη μετατραυματική ανάπτυξη, μπορείτε να διαβάσετε το σχετικό επιστημονικό άρθρο μου (στα Αγγλικά).

Συμπεράσματα

Το τραύμα είναι ένα δύσκολο κεφάλαιο στη ζωή μας, αλλά αν το διαχειριστούμε επιτυχώς, μπορεί να μετατραπεί σε μια νέα, πιο θετική ιστορία. Η περίοδος που ακολουθεί ένα τραυματικό γεγονός φέρνει αλλαγές και είναι η κατάλληλη στιγμή για να κάνουμε αναπροσαρμογές στη ζωή μας. Τελικά, όχι μόνο υπάρχει ζωή μετά το τραύμα, αλλά πολλές φορές αυτή η ζωή γίνεται καλύτερη από πριν. Είμαστε σαν πολύτιμα πετράδια, που με την κατάλληλη επεξεργασία, αποκαλύπτουμε τη λάμψη που κρύβουμε μέσα μας. Ας αγκαλιάσουμε τις αλλαγές και ας μετατρέψουμε τις δυσκολίες σε ευκαιρίες για ανάπτυξη και ευτυχία.