Αναπηρία Q&A: 60 μύθοι και αλήθειες

Η ζωή με αναπηρία είναι γεμάτη προκλήσεις, αλλά και δυνατότητες, όπως ακριβώς και η ζωή όλων των ανθρώπων. Παρόλα αυτά, γύρω από την αναπηρία υπάρχουν πολλά στερεότυπα, παρανοήσεις και μύθοι που δημιουργούν εμπόδια στην αποδοχή και την κατανόηση της πραγματικής εμπειρίας των ατόμων με αναπηρία. Στο κείμενο αυτό, εξερευνούμε 60 μύθους και αλήθειες που συνδέονται με την καθημερινή ζωή, τις ικανότητες, τις δυνατότητες και την κοινωνική θέση των ατόμων με αναπηρία. Στόχος μας είναι να διαλύσουμε τις παρανοήσεις, να φωτίσουμε την πραγματικότητα και να ενισχύσουμε τον σεβασμό και την αποδοχή προς όλους.

Το παρόν είναι μέρος του υλικού το οποίο παρουσιάστηκε στα πλαίσια διεπιστημονικής εκδήλωσης που διοργάνωσε το Aristotle Team of Pharmacy, του τμήματος Φαρμακευτικής, υπό την αιγίδα του Αριστοτελείου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης.

Όλες οι αναπηρίες είναι ίδιες

Οι αναπηρίες ποικίλλουν σε μεγάλο βαθμό ως προς τη φύση και τις επιπτώσεις τους. Ορισμένες επηρεάζουν την κινητικότητα, άλλες την όραση, την ακοή, τη νόηση ή την ψυχική υγεία. Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι η εμπειρία κάθε ατόμου είναι μοναδική.

Όλα τα άτομα με τις ίδιες διαγνώσεις έχουν τα ίδια συμπτώματα

Ο μύθος αυτός αγνοεί την ποικιλομορφία της ανθρώπινης εμπειρίας και νοσολογίας. Για παράδειγμα, κάποιοι άνθρωποι με σκλήρυνσης κατά πλάκας μπορεί να αντιμετωπίζουν σοβαρή κόπωση και δυσκολία στο περπάτημα, ενώ άλλοι μπορεί να εμφανίζουν ήπιες αισθητικές διαταραχές ή προβλήματα στην όραση. Η εξέλιξη της νόσου και η σοβαρότητα των συμπτωμάτων διαφέρει σημαντικά από άτομο σε άτομο, γεγονός που καταρρίπτει τον μύθο.

Τα άτομα με αναπηρία είναι μια χωριστή ομάδα του πληθυσμού

Στην πραγματικότητα, περίπου το 16% του παγκόσμιου πληθυσμού ζει με κάποια μορφή αναπηρίας. Δεν είναι κάτι που αφορά λίγους, αλλά μια κοινή πραγματικότητα. Η ιδέα ότι τα άτομα με αναπηρία είναι «άλλοι» διαιωνίζει τον αποκλεισμό τους από την κοινωνία. Στην ουσία, η αναπηρία είναι μέρος της ανθρώπινης ποικιλομορφίας, και η δημιουργία ενός περιβάλλοντος που προσαρμόζεται στις ανάγκες όλων, χωρίς διαχωρισμούς.

Η αναπηρία είναι ένα ατομικό πρόβλημα

Η κοινωνία μας είναι φτιαγμένη για έναν “τύπο” ανθρώπου και ό,τι αποκλίνει από αυτό περιθωριοποιείται. Οι δυσκολίες δεν οφείλονται μόνο στην κατάσταση της υγείας του ατόμου, αλλά και από τα εμπόδια που δημιουργούν οι κοινωνικές δομές, όπως η έλλειψη προσβασιμότητας. Είναι καθήκον όλων μας να κάνουμε λογικές και εύλογες προσαρμογές στο περιβάλλον, ώστε να εξασφαλίσουμε ισότιμη συμμετοχή και συμπερίληψη για όλους.

Τα άτομα με αναπηρία δεν μπορούν να τα κάνουν όλα

Με την κατάλληλη στήριξη και το κατάλληλο περιβάλλον, τα άτομα με αναπηρίες μπορούν να κάνουν όλα όσα κάνουν και υπόλοιπος πληθυσμός. Η αναπηρία έχει να κάνει και με το να βρεις έναν εναλλακτικό και δημιουργικό τρόπο να κάνεις τα πράγματα, όχι με το ότι δεν μπορείς να τα κάνεις.

Φαίνεται όταν κάποιος έχει κάποια αναπηρία

Πολλές αναπηρίες, χρόνιες ασθένειες, καταστάσεις ψυχικής υγείας ή μαθησιακές δυσκολίες, είναι αόρατες. Το γεγονός ότι κάποιος δεν «φαίνεται ανάπηρος» δεν σημαίνει ότι δεν αντιμετωπίζει προκλήσεις και δυσκολίες.

Μόνο όσοι έχουν παραπληγία χρησιμοποιούν αμαξίδιο

Μερικοί άνθρωποι χρησιμοποιούν αναπηρικά αμαξίδια λόγω κόπωσης, αδυναμίας ή πόνου και όχι λόγω παράλυσης. Οι χρήστες αναπηρικού αμαξιδίου μπορεί να έχουν διαφορετικό βαθμό κινητικότητας και μπορεί να είναι σε θέση να στέκονται όρθιοι ή να περπατούν μικρές αποστάσεις.

Είναι προσβλητικό να προσφέρω βοήθεια σε έναν που έχει αναπηρία

Η προσφορά βοήθειας σε ένα άτομο με αναπηρία δεν είναι προσβλητική, αρκεί να γίνεται με σεβασμό και διακριτικότητα. Το σημαντικό είναι να ρωτήσεις ευγενικά αν χρειάζεται βοήθεια αντί να αναλάβεις δράση χωρίς συναίνεση, αναγνωρίζοντας έτσι την αυτονομία του άλλου ατόμου. Για πολλούς, η καθημερινή ζωή με αναπηρία περιλαμβάνει τρόπους και μέσα που τους επιτρέπουν να είναι ανεξάρτητοι. Αν το άτομο πει “όχι, ευχαριστώ,” είναι σημαντικό να σεβαστείς την απάντηση χωρίς να το πιέσεις. Οι περισσότεροι άνθρωποι εκτιμούν την καλή πρόθεση και την ευγένεια.

Η “εύλογη υποστήριξη” είναι πολύ ακριβή ή δύσκολη να παρασχεθεί

Πολλές διευκολύνσεις (reasonable adjustments) είναι απλές και ανέξοδες. Πράγματα όπως οι ράμπες και η σαφής επικοινωνία. Τέτοιου είδους υποστήριξη είναι εύλογη και λογική, μπορεί να έχει σημαντική διαφορά χωρίς υπερβολικό κόστος ή προσπάθεια.

Τα άτομα με αναπηρία πάντα πονάνε ή υποφέρουν

Ενώ ορισμένα άτομα με αναπηρία βιώνουν χρόνιο πόνο, δεν ισχύει το ίδιο για όλους. Τα άτομα με αναπηρία μπορούν να έχουν ικανοποιητική ζωή, να βιώνουν χαρά και να συμμετέχουν πλήρως στην κοινωνία.

Τα άτομα με προβλήματα όρασης δεν μπορούν να δουν τίποτα απολύτως

Πολλοί άνθρωποι με προβλήματα όρασης / τυφλοί έχουν κάποιο επίπεδο λειτουργικής όρασης, αντίληψη του φωτός ή η περιφερειακή όραση. Η τύφλωση υπάρχει σε ένα φάσμα και δεν τη βιώνουν όλοι ως το απόλυτο σκοτάδι.

Η χρήση βοηθημάτων, όπως μπαστούνια ή ακουστικά βαρηκοΐας, κάνει κάποιον «λιγότερο ικανό»

Οι βοηθητικές συσκευές είναι εργαλεία που επιτρέπουν στους ανθρώπους να ζουν μια πιο ολοκληρωμένη και πιο ανεξάρτητη ζωή. Ενισχύουν τις ικανότητες ενός ατόμου και δεν τις μειώνουν.

Τα άτομα με προβλήματα όρασης έχουν αυξημένες αισθήσεις σαν υπερδυνάμεις

Ενώ ορισμένα άτομα με προβλήματα όρασης μπορεί να έχουν εκπαιδεύσει τις άλλες αισθήσεις τους ώστε να είναι πιο συντονισμένες, αυτό είναι μια δεξιότητα που αναπτύσσεται μέσω της πρακτικής, όχι μια φυσική «υπερδύναμη».

Όσοι δε μιλάνε καθαρά είναι λιγότερο έξυπνοι

Οι διαταραχές του λόγου, όπως ο τραυλισμός ή η αφασία, δεν επηρεάζουν την ευφυΐα ενός ατόμου. Τα άτομα με διαταραχές ομιλίας μπορεί να δυσκολεύονται να μιλήσουν καθαρά, αλλά μπορεί να εξακολουθούν να έχουν έντονη νοημοσύνη και σύνθετες σκέψεις.

Όσοι έχουν κινητικές αναπηρίες, δεν μπορούν να κάνουν γυμναστική

Πολλά άτομα με κινητικές αναπηρίες συμμετέχουν σε τακτικές σωματικές δραστηριότητες πέραν της φυσικοθεραπείας, όπως αθλήματα σε αναπηρικό αμαξίδιο, κολύμβηση ή προσαρμοσμένη άσκηση. Η σωματική άσκηση είναι προσβάσιμη σε όλους, ανεξάρτητα από τους περιορισμούς κινητικότητας.

Τα άτομα με επιληψία πρέπει να αποφεύγουν κάθε σωματική δραστηριότητα

Με την κατάλληλη ιατρική διαχείριση, πολλά άτομα με επιληψία μπορούν να ασχοληθούν με τη σωματική δραστηριότητα, συμπεριλαμβανομένου του αθλητισμού. Η άσκηση μπορεί πράγματι να έχει οφέλη για τα άτομα με επιληψία και οι περιορισμοί εξαρτώνται από τη συγκεκριμένη κατάσταση του ατόμου.

Τα άτομα με ψυχολογικές διαγνώσεις δεν έχουν αναπηρίες

Ο μύθος αυτός υποτιμά την πραγματική σοβαρότητα των ψυχικών διαγνώσεων. Στην πραγματικότητα, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναγνωρίζει τις ψυχικές ασθένειες ως αναπηρίες που μπορούν εξίσου περιορίσουν τις ζωές των ανθρώπων όσο και οι σωματικές αναπηρίες, επηρεάζοντας την καθημερινή λειτουργία, την κοινωνική ζωή, και την εργασία και να χρειάζονται μακροχρόνια υποστήριξη.

Όσοι έχουν νοητικές αναπηρίες είναι σαν παιδία

Οι ενήλικες με νοητική αναπηρία είναι ενήλικες, και ενώ μπορεί να χρειάζονται υποστήριξη σε ορισμένους τομείς, έχουν ενήλικες σκέψεις, συναισθήματα και επιθυμίες. Η αντιμετώπισή τους ως παιδιά είναι ασεβής και απορριπτική της προσωπικότητάς τους.

Κάποιος είτε έχει, είτε δεν έχει αυτισμό

Το φάσμα του αυτισμού είναι μια νευροαναπτυξιακή κατάσταση όπου κάποιοι την έχουν σε μεγάλο και άλλοι σε μικρότερο βαθμό. Επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο τα άτομα επικοινωνούν, αλληλοεπιδρούν κοινωνικά και αντιλαμβάνονται τον αισθητηριακό και κοινωνικό κόσμο. Κάποια άτομα με αυτισμό μπορεί να χρειάζονται στήριξη με όλες τις δραστηριότητες τους, ενώ άλλα να δουλεύουν, να είναι παντρεμένα με παιδιά.

Ο αυτισμός είναι μια ψυχική ασθένεια

Το φάσμα του αυτισμού δεν είναι ψυχική ασθένεια. Ωστόσο, τα άτομα αυτά μπορεί επίσης να εμφανίζουν δυσκολίες ψυχικής υγείας όπως το άγχος, η κατάθλιψη ή ψυχαναγκαστική διαταραχή, οι οποίες αποτελούν ξεχωριστές διαγνώσεις.

Τα άτομα στο φάσμα του αυτισμού στερούνται συναισθημάτων ή ενσυναίσθησης

Τα άτομα στο φάσμα του αυτισμού βιώνουν συναισθήματα, μερικές φορές ακόμη και πιο έντονα από τα νευροτυπικά άτομα. Ενώ ορισμένα άτομα με αυτισμό μπορεί να δυσκολεύονται να κατανοήσουν ή να εκφράσουν συναισθήματα με κοινωνικά τυπικούς τρόπους, αυτό δεν σημαίνει ότι στερούνται ενσυναίσθησης. Πολλά άτομα έχουν βαθιά ενσυναίσθηση, ακόμη και αν το εκφράζουν διαφορετικά.

Οι διαγνώσεις ψυχικής υγείας είναι ξεκάθαρες και απλές

Οι διαγνώσεις ψυχικής υγείας μπορεί να είναι πολύπλοκες και πολύπλευρες και βασίζονται συχνά σε ένα φάσμα συμπεριφορών και συμπτωμάτων που ποικίλλουν σε ένταση και αντίκτυπο. Τα άτομα μπορεί να λαμβάνουν διαφορετικές διαγνώσεις με την πάροδο του χρόνου καθώς κατανοείται περισσότερο η εμπειρία τους. Αντίστοιχα, τα ίδια χαρακτηριστικά μπορεί να επικαλύπτονται μεταξύ διαφορετικών καταστάσεων, καθιστώντας τη διάγνωση δύσκολη.

Οι διαγνώσεις ψυχικής υγείας είναι μόνιμες ετικέτες

Η ψυχική υγεία είναι ρευστή και οι διαγνώσεις μπορεί να αλλάζουν με την πάροδο του χρόνου, καθώς τα άτομα εξελίσσονται και καθώς οι κλινικοί γιατροί αποκτούν σαφέστερη κατανόηση των συμπτωμάτων ενός ατόμου. Πολλοί άνθρωποι βιώνουν αλλαγές στις συνθήκες ψυχικής υγείας τους, γεγονός που απαιτεί προσαρμογές στα θεραπευτικά τους σχέδια.

Οι ψυχικές νόσοι και δυσκολίες είναι σπάνιες

Οι διαταραχές της ψυχικής υγείας είναι πολύ συχνές. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει ότι ένας στους τέσσερις ανθρώπους θα αντιμετωπίσει κάποια μορφή προβλήματος ψυχικής υγείας κατά τη διάρκεια της ζωής του. Το άγχος, η κατάθλιψη και άλλες καταστάσεις επηρεάζουν εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως.

Όσοι αντιμετωπίζουν δυσκολίες με τη ψυχολογική τους υγεία, είναι δραματικοί ή υπερβάλλουν για να τραβήξουν την προσοχή

Ο μύθος αυτός φαίνεται να ευτελίζει τους πραγματικούς αγώνες και δυσκολίες αυτών των ατόμων. Στην πραγματικότητα, οι διαταραχές ψυχικής υγείας είναι νόμιμες ιατρικές καταστάσεις που προκαλούνται από σύνθετους παράγοντες που αλληλοεπιδρούν και αλλάζουν. Η απόρριψη των συμπτωμάτων τους ως «υπερβολική αντίδραση» όχι μόνο τους στιγματίζει, αλλά και τους αποθαρρύνει από το να αναζητήσουν βοήθεια, οδηγώντας σε περιττή ταλαιπωρία.

Η ψυχική νόσος αποτελεί ένδειξη προσωπικής αδυναμίας

Η ψυχική ασθένεια δεν αποτελεί ελάττωμα του χαρακτήρα ή σημάδι προσωπικής αδυναμίας. Όπως ακριβώς οι “σωματικές ”παθήσεις (π.χ. διαβήτης ή καρδιοπάθεια), έτσι και οι ψυχικές ασθένειες απαιτούν κατάλληλη θεραπεία και υποστήριξη, είτε φαρμακοθεραπείας, είτε ψυχοθεραπείας.

Τα άτομα με αναπηρία δεν μπορούν να είναι παραγωγικά ή επιτυχημένα

Τα άτομα με αναπηρία μπορούν και επιτυγχάνουν σε κάθε τομέα. Με τις κατάλληλες προσαρμογές, μπορούν να εκτελούν εργασίες εξίσου καλά ή και καλύτερα από τους συνομηλίκους τους. Πολλοί ευδοκιμούν σε επαγγέλματα όπως η νομική επιστήμη, η εκπαίδευση, ο αθλητισμός και οι τέχνες.

Τα άτομα με απώλεια ακοής δεν μπορούν να επικοινωνήσουν χωρίς τη νοηματική γλώσσα

Πολλοί άνθρωποι με δυσκολίες ακοής, χρησιμοποιούν έναν συνδυασμό μεθόδων επικοινωνίας, συμπεριλαμβανομένης της ομιλίας, της χειλεανάγνωσης και των υποστηρικτικών τεχνολογιών, όπως τα ακουστικά βαρηκοΐας ή τα κοχλιακά εμφυτεύματα. Δε χρειάζονται, γνωρίζουν ή και χρησιμοποιούν όλοι οι κωφοί τη νοηματική γλώσσα.

Τα άτομα με προβλήματα ακοής μπορούν να διαβάσουν τέλεια τα χείλη

Η ανάγνωση των χειλιών είναι δύσκολη και ανακριβής. Μόνο περίπου το 30-40% της ομιλούμενης γλώσσας μπορεί να γίνει κατανοητό μέσω της ανάγνωσης των χειλιών, καθιστώντας την από μόνη της μια αναξιόπιστη μέθοδο επικοινωνίας.

Τα άτομα με απώλεια ακοής πάντα να επικοινωνούν εύκολα με ακουστικά βαρηκοΐας

Ενώ τα ακουστικά βαρηκοΐας βελτιώνουν την ενίσχυση του ήχου, δεν αποκαθιστούν την συμβατική ακοή. Ο θόρυβος στο παρασκήνιο, τα πολύπλοκα ηχητικά περιβάλλοντα, αλλά και οι περιορισμοί των ακουστικών βαρηκοΐας μπορούν ακόμα να κάνουν την επικοινωνία δύσκολη.

Τα άτομα με νοητικές αναπηρίες δεν μπορούν να κατανοήσουν πολύπλοκα θέματα

Τα άτομα με νοητική αναπηρία έχουν ποικίλες ικανότητες. Πολλοί μπορούν να μάθουν, να εργαστούν και να κατανοήσουν σύνθετα θέματα με την κατάλληλη υποστήριξη και επικοινωνία προσαρμοσμένη στις ανάγκες τους. Με ίσως περισσότερο χρόνο, επαναλήψεις και κατάλληλη χρήση γλώσσας και εικόνων, μπορούν να κατανοήσουν ακόμα και τα πιο σύνθετα θέματα.

Τα άτομα με αναπηρίες δεν μπορούν να ζήσουν ανεξάρτητα

Με την κατάλληλη υποστήριξη και στο κατάλληλο περιβάλλον αυτά που θεωρούμε αναπηρίες μπορεί να παύσουν τελείως να δημιουργούν δύσκολες στους ανθρώπους που επηρεάζουν. Οι αναπηρίες είναι και κοινωνικό ζήτημα, όχι προσωπικό. Αυτό φαίνεται και από το γεγονός ότι πολλά άτομα με αναπηρίες ζουν εντελώς ανεξάρτητα, διαχειρίζονται τα νοικοκυριά και φροντίζουν τις καθημερινές τους ανάγκες.

Τα άτομα με σύνδρομο Down δεν μπορούν να ζήσουν ικανοποιητική ζωή

Τα άτομα με σύνδρομο Down και άλλες νοητικές αναπηρίες μπορούν και ζουν ικανοποιητική ζωή, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας σχέσεων, της εργασίας και της συμμετοχής σε δραστηριότητες της κοινότητας. Πολλοί ζουν ημιαυτόνομα με κάποια μερική υποστήριξη. Άτομα με τέτοιες διαγνώσεις συνεχώς βελτιώνονται καθώς μαθαίνουν καινούριες δεξιότητες.

Τα άτομα με νοητικές αναπηρίες δεν μπορούν να εργαστούν σε ουσιαστικές δουλειές

Πολλά άτομα με νοητικές αναπηρίες μπορούν και εργάζονται με επιτυχία σε ουσιαστικές θέσεις εργασίας. Μπορεί να χρειάζονται ορισμένες προσαρμογές ή εκπαίδευση, αλλά μπορούν να είναι ιδιαίτερα παραγωγικοί και πολύτιμοι εργαζόμενοι.

Τα άτομα με αναπηρία δεν μπορούν ή δε θα έπρεπε να γίνουν γονείς

Τα άτομα με αναπηρία, συμπεριλαμβανομένων των σωματικών και νοητικών αναπηριών, μπορούν να είναι εξαιρετικοί γονείς. Με τα κατάλληλα συστήματα υποστήριξης στη θέση τους, μπορούν να μεγαλώσουν παιδιά με επιτυχία.

Όλοι όσοι είναι στο φάσμα του αυτισμού είναι ιδιοφυΐες

Ενώ ορισμένα άτομα στο φάσμα του αυτισμού μπορεί να έχουν εξαιρετικά ταλέντα ή ικανότητες και πολύ μεγάλο βάθος γνώσεων στα ειδικά τους ενδιαφέροντα, τα περισσότερα έχουν μέση νοημοσύνη ή ικανότητες.

Οι άνθρωποι με απώλεια όρασης δεν κατανοούν τις οπτικές έννοιες

Τα άτομα με προβλήματα όρασης και τύφλωση γενικότερα και ιδίως εκείνα που έχασαν την όρασή τους αργότερα στη ζωή τους, συχνά έχουν ισχυρή κατανόηση των οπτικών εννοιών, όπως το χρώμα, το φως και η αντίληψη του χώρου. Μπορεί να βιώνουν αυτές τις ιδέες με διαφορετικό τρόπο, αλλά εξακολουθούν να τις αντιλαμβάνονται.

Τα άτομα με νοητικές αναπηρίες δεν μπορούν να πάρουν τις δικές τους αποφάσεις

Πολλά άτομα με νοητική αναπηρία είναι ικανά να λαμβάνουν τις δικές τους αποφάσεις με τη σωστή υποστήριξη. Έχουν προσωπικές προτιμήσεις και αξίες που πρέπει να γίνονται σεβαστές. Μάλιστα υπάρχουν εδραιωμένες διαδικασίες για το πώς θα λαμβάνονται αυτές οι αποφάσεις καθώς και ποια πράγματα θα πρέπει να δείξει το άτομο ώστε να φανεί η κατανόηση του.

Οι άνθρωποι με απώλεια όρασης δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν υπολογιστές ή τεχνολογία

Με τη βοήθεια των προγραμμάτων ανάγνωσης οθόνης, των οθονών Braille και άλλων υποστηρικτικών τεχνολογιών, τα τυφλά άτομα μπορούν να χρησιμοποιούν αποτελεσματικά υπολογιστές, smartphones και tablets. Συμμετέχουν πλήρως στον ψηφιακό κόσμο.

Τα άτομα με επικοινωνιακές αναπηρίες δεν μπορούν να εκφράσουν τα συναισθήματά τους

Τα άτομα με επικοινωνιακές αναπηρίες μπορούν να εκφράσουν τα συναισθήματά τους με διάφορους τρόπους, όπως μέσω της γλώσσας του σώματος, της γραφής ή των βοηθητικών συσκευών. Νιώθουν και εκφράζουν συναισθήματα εξίσου βαθιά με οποιονδήποτε άλλον.

Τα άτομα με αναπηρία είναι εξαρτημένα ή αβοήθητα

Πολλά άτομα με αναπηρία είναι πλήρως ανεξάρτητα, ικανά να ζουν μια ικανοποιητική ζωή, να εργάζονται και να διαχειρίζονται τις δικές τους ανάγκες. Ενώ ορισμένοι μπορεί να χρειάζονται ειδικές προσαρμογές ή βοήθεια, αυτό δεν ισοδυναμεί με αδυναμία.

Μια αναπηρία καθορίζει πλήρως ένα άτομο

Η αναπηρία είναι απλώς μια πτυχή της ταυτότητας ενός ατόμου. Τα άτομα με αναπηρία έχουν ποικίλα ενδιαφέροντα, δεξιότητες, προσωπικότητες και εμπειρίες πέρα από την αναπηρία τους. Γι’ αυτό τον λόγο και θα πούμε άτομα με αναπηρία και όχι ανάπηροι, άτομα με καρκίνο και όχι καρκινοπαθείς.

Τα άτομα με αναπηρία δεν μπορούν να απολαύσουν σχέσεις ή σεξ

Τα άτομα με αναπηρία, όπως όλοι οι άλλοι, έχουν την ικανότητα για αγάπη, ρομαντισμό και σεξουαλική οικειότητα. Μπορούν να δημιουργήσουν ουσιαστικές σχέσεις και να κάνουν οικογένειες.

Τα άτομα με αναπηρίες ψυχικής υγείας είναι επικίνδυνα

Η συντριπτική πλειονότητα των ατόμων με προβλήματα ψυχικής υγείας δεν είναι βίαιοι. Αυτό το επιβλαβές στερεότυπο συμβάλλει στο στίγμα και τις διακρίσεις. Η πραγματικότητα είναι ότι είναι πολύ πιο συνηθισμένο να πέφτουν οι ίδιοι θύματα βίας, παρά τα ίδια να την προκαλούν. Τα προβλήματα ψυχικής υγείας είναι πολύπλοκα και ποικίλλουν σε μεγάλο βαθμό ως προς τη σοβαρότητα.

Τα άτομα στο φάσμα του αυτισμού δεν επιθυμούν την κοινωνική αλληλεπίδραση

Πολλά άτομα στο φάσμα του αυτισμού επιθυμούν κοινωνικές σχέσεις, αλλά μπορεί να δυσκολεύονται με την επικοινωνία και τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις. Μπορεί να χρειάζονται διαφορετικούς τρόπους για να συνδεθούν, αλλά μπορούν ακόμα να δημιουργήσουν ουσιαστικές σχέσεις.

Όσοι έχουν δυσλεξία είναι τεμπέληδες ή δεν προσπαθούν αρκετά

Οι μαθησιακές δυσκολίες όπως η δυσλεξία, η δυσαριθμησία ή η Διάσπαση Προσοχή / Υπερκινητικότητα είναι νευρολογικές διαφορές. Τα άτομα με αυτές τις αναπηρίες συχνά εργάζονται σκληρά, αλλά μπορεί να χρειάζονται συγκεκριμένες στρατηγικές και υποστήριξη για να επιτύχουν ακαδημαϊκά.

Όσοι έχουν δυσλεξία είναι τυχεροί

Οι περισσότεροι από εμάς θα έχουμε σκεφτεί, “τι τυχερή, θα δώσει προφορικά εξετάσεις”. Οι προφορικές εξετάσεις που ορισμένες φορές δίνουν άτομα με μαθησιακές δυσκολίες, δεν είναι για να τους δώσει το προβάδισμα, αλλά για να τους δώσει μια ίση ευκαιρία.

Τα άτομα με αναπηρία δεν έχουν αίσθηση του χιούμορ ή είναι πάντα σοβαρά και θλιμμένα

Τα άτομα με αναπηρία έχουν ένα ευρύ φάσμα προσωπικοτήτων και απολαμβάνουν όλα τα είδη δραστηριοτήτων, από τον αθλητισμό μέχρι τα πάρτι, τα ταξίδια και τη διασκέδαση. Οι αναπηρίες δεν εμποδίζουν ένα άτομο να διασκεδάζει ή να είναι ανέμελο και να κάνει χιούμορ. Μια αναπηρία δεν υπαγορεύει τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας.

Τα άτομα με αναπηρία δεν απολαμβάνουν το χιούμορ ή τα αστεία σχετικά με τις εμπειρίες τους

Πολλά άτομα με αναπηρία έχουν μεγάλη αίσθηση του χιούμορ και μπορεί ακόμη και να χρησιμοποιούν το χιούμορ για να περιηγηθούν στις προκλήσεις. Τα αστεία με σεβασμό και η ανεμελιά είναι συχνά ευπρόσδεκτα, αν και η ευαισθησία είναι το κλειδί.

Τα άτομα με χρόνιο πόνο απλώς υπερβάλλουν στα συμπτώματά τους

Ο χρόνιος πόνος είναι μια νόμιμη ιατρική πάθηση που μπορεί να επηρεάσει σοβαρά τη ζωή ενός ατόμου, ακόμη και αν δεν είναι πάντα ορατός. Οι άνθρωποι που ζουν με χρόνιο πόνο δε «προσποιούνται» ή υπερβάλλουν, αλλά πονάνε.

Οι άνθρωποι με απώλεια ακοής δεν μπορούν να απολαύσουν τη μουσική

Πολλοί άνθρωποι με απώλεια ακοής απολαμβάνουν τη μουσική ή συναυλίες, είτε μέσω δόνησης, είτε μέσω χαμηλών συχνοτήτων, είτε μέσω ακουστικών βαρηκοΐας και κοχλιακών εμφυτευμάτων. Ορισμένοι μάλιστα ερμηνεύουν ή δημιουργούν οι ίδιοι μουσική.

Οι άνθρωποι με προβλήματα ακοής ή όρασης δεν μπορούν να απολαύσουν μια ταινία

Πολλοί άνθρωποι με αισθητηριακές αναπηρίες βρίσκουν εναλλακτικούς τρόπους να παρακολουθήσουν ταινίες. Αυτό μπορεί να γίνεται με υπότιτλους ή περιγραφικούς υπότιτλους.

Τα άτομα που χρησιμοποιούν εναλλακτικές μεθόδους επικοινωνίας δεν μπορούν να συμμετάσχουν σε βαθιές συζητήσεις

Πολλοί άνθρωποι που χρησιμοποιούν εναλλακτικές μεθόδους επικοινωνίας, όπως συσκευές ομιλίας ή νοηματική γλώσσα, μπορούν να έχουν βαθιές, διανοητικές συζητήσεις. Η μέθοδος επικοινωνίας μπορεί να είναι διαφορετική, αλλά το βάθος των σκέψεών τους δεν περιορίζεται.

Τα άτομα με απώλεια όρασης δεν μπορούν να απολαύσουν την τέχνη

Τα άτομα αυτά μπορούν να εκτιμήσουν την τέχνη μέσω της αφής (όπως τα γλυπτά ή τα έργα τέχνης με υφή), των ηχητικών περιγραφών ή ακόμη και των απτικών πινάκων. Η τέχνη είναι μια πολυαισθητηριακή εμπειρία που μπορεί να απολαμβάνεται με διαφορετικούς τρόπους και υπάρχουν μουσεία με εκθέματα προσβάσιμα με τέτοιους τρόπους.

Τα άτομα με αναπηρίες λόγου προτιμούν να μην κοινωνικοποιούνται

Πολλά άτομα με αναπηρίες λόγου απολαμβάνουν την κοινωνικοποίηση, αλλά μπορεί να επικοινωνούν με διαφορετικούς τρόπους, όπως μέσω γραφής, συσκευών ομιλίας ή μη λεκτικών χειρονομιών. Με υπομονή και κατανόηση από τους άλλους, μπορούν να συμμετέχουν σε συζητήσεις. Συχνά εκτιμούν τις ευκαιρίες αλληλεπίδρασης και δημιουργίας σχέσεων.

Τα άτομα με αναπηρία δεν είναι δημιουργικά ή καλλιτεχνικά

Τα άτομα με αναπηρία μπορούν να είναι εξίσου δημιουργικά και καλλιτεχνικά με οποιονδήποτε άλλον. Πολλοί διαπρέπουν σε τομείς όπως η ζωγραφική, η μουσική, η συγγραφή ή η υποκριτική, χρησιμοποιώντας μερικές φορές τις εμπειρίες τους για να ενισχύσουν τη δημιουργική τους έκφραση.

Όλοι όσοι έχουν αναπηρία τα «έχουν δύσκολα» και θέλουν ή χρειάζονται τον οίκτο μας

Όπως και οι περισσότεροι από εμάς, έτσι και τα περισσότερα άτομα με αναπηρίες δε θέλουν να τα λυπούνται. Προτιμούν να τους βλέπουν και να τους αντιμετωπίζουν ως ίσους, χωρίς να τους υποβιβάζουν στην αναπηρία τους. Ο σεβασμός και η κατανόηση είναι πολύ πιο πολύτιμα από τον οίκτο.

Τα άτομα με αναπηρία είναι πάντα αισιόδοξα

Ο μύθος αυτός είναι μια ρομαντικοποιημένη και λανθασμένη αντίληψη. Στην πραγματικότητα, τα άτομα με αναπηρία βιώνουν ένα ευρύ φάσμα συναισθημάτων, όπως και οποιοσδήποτε άλλος. Η ζωή με αναπηρία μπορεί να φέρει προκλήσεις που οδηγούν σε απογοήτευση, θλίψη ή άγχος, και η πορεία κάθε ατόμου είναι μοναδική. Ενώ μερικά άτομα βρίσκουν τρόπους να αναπτύξουν νέες δεξιότητες και αντοχές, δεν είναι ρεαλιστικό ή δίκαιο να περιμένουμε ότι όλοι θα είναι αισιόδοξοι ή θα δουν την αναπηρία ως αφορμή για ανάπτυξη.

Οι άνθρωποι με αναπηρία είναι ήρωες και πρέπει να τους βάζουμε σε ένα βάθρο

Ο μύθος ότι τα άτομα με αναπηρία είναι ήρωες που πρέπει να τους βάζουμε σε ένα βάθρο υπονοεί ότι η αναπηρία κάνει κάποιον αυτόματα εξαιρετικό ή αξιοθαύμαστο. Στην πραγματικότητα, τα άτομα με αναπηρία είναι απλοί άνθρωποι που ζουν τη ζωή τους με τις δικές τους προσδοκίες και δυσκολίες όπως όλοι. Η προσέγγιση αυτή, γνωστή ως “hero worship” ή “inspiration porn”, μπορεί να αποξενώσει τα άτομα με αναπηρία και να υποβαθμίσει την ανθρώπινη εμπειρία τους, καθιστώντας την αναπηρία το μόνο χαρακτηριστικό που τα καθορίζει.

Τα άτομα με αναπηρία είναι όλα τα ίδια

Τα άτομα με αναπηρία είναι απλά άτομα. Τίποτα περισσότερο, τίποτα λιγότερο. Όπως ο καθένας από εμάς είναι διαφορετικός, με τα καλά του και με τα κακά του, με τις δυνάμεις και τις αδυναμίες του, έτσι και τα άτομα με αναπηρίες.

Συμπεράσματα

Κλείνοντας, είναι σημαντικό να θυμόμαστε πως κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός, είτε έχει είτε δεν έχει αναπηρία. Οι ιδιαιτερότητες και τα ατομικά χαρακτηριστικά του καθενός μας δεν καθορίζουν την αξία ή τις δυνατότητές μας, αλλά συμβάλλουν στο πολύχρωμο μωσαϊκό της κοινωνίας μας.

Ίσως πολλοί από τους μύθους που αναφέραμε να φαίνονται υπερβολικοί ή ξεπερασμένοι, αλλά στην πράξη τείνουμε να τους υιοθετούμε χωρίς καν να το συνειδητοποιούμε. Για παράδειγμα, αν βρίσκατε δύο κενές θέσεις σε ένα λεωφορείο, και γνωρίζατε ότι στη μία κάθεται κάποιος που έχει κάποια αναπηρία, πιθανόν να επιλέγατε αυτόματα την άλλη θέση, “γιατί ποτέ δεν ξέρεις”. Τέτοιες στιγμές αποκαλύπτουν πόσο βαθιά ριζωμένες είναι οι προκαταλήψεις μας και πόσο απέχουμε ακόμα από μια κοινωνία πραγματικά συμπεριληπτική. Ας αφήσουμε λοιπόν πίσω μας αυτούς τους μύθους και ας δούμε κάθε άνθρωπο όπως είναι – ξεχωριστό, ικανό και πολύτιμο.